Pistacje

Charakterystyka

Pistacja właściwa (Pistacia vera L.) – jeden z gatunków rodzaju pistacja należącego do rodziny nanerczowatych.

Pistacja ta ma jadalne, pestki zwane orzeszkami pistacjowymi. Jądra nasion – powszechnie dostępne jako orzechy pistacjowe łuskane – mają barwę od żółtawej do zielonkawej i są otoczone beżową łupiną. Pistacje spożywa się na surowo lub prażone. Mają słodki smak, przyjemny zapach, zawierają około 50% tłuszczu [1].

Orzechy pistacjowe na świecie

Rośliny te występują na półkuli północnej na obszarach o ciepłym lub umiarkowanym klimacie – w basenie Morza Śródziemnego, we wschodniej Afryce, w południowej i środkowej Azji i w południowej części Ameryki Północnej (między Teksasem i Hondurasem)[2].

Produkcja

USA są światowym liderem w produkcji pistacji. W czołówce producentów znajdują się także Iran i Turcja[3]. Stan Kalifornia produkuje około 99% pistacji uprawianych w Stanach Zjednoczonych [4]. Zbiory amerykańskiej pistacji odbywają się od początku sierpnia do końca października.

W Europie największe plantacje znajdują się w Grecji.

Wartości odżywcze

Pistacje są bogate w witaminy i składniki odżywcze. Dostarczają wielu cennych składników, w tym dużych ilości błonnika i białka, witaminy B6, potasu, cynku, miedzi, żelaza, selenu, kwasu foliowego, polifenoli, karotenoidów. Stanowią również źródło zdrowych nienasyconych kwasów tłuszczowych – omega-6 i omega-3 – które wykazują działanie przeciwzapalne i przeciwzakrzepowe. Pistacje są również źródłem tzw. „witamin młodości”, przede wszystkim witaminy E, która działa antyoksydacyjnie[1].

Przechowywanie

Orzeszki pistacjowe należy przechowywać w suchym i chłodnym miejscu, z dala od bezpośredniego działania promieni słonecznych. Prawidłowe przechowywanie orzechów hamuje powstawanie szkodliwej pleśni.

Zastosowanie

Orzeszki pistacjowe w naturalnej, nieobranej formie zachwycają autentycznym smakiem i oferują szerokie możliwości kulinarnego zastosowania. Ziarna są często spożywane w całości, świeże lub prażone i solone. Mają słodki smak, przyjemny zapach, zawierają 50-60% tłuszczu. Są używane do wyrobów cukierniczych; tortów, strucli, marcepanów, lodów, budyniów, jako nadzienie do cukierków. Amerykanie robią sałatkę pistacjową, która zawiera świeże pistacje lub pudding pistacjowy, bitą śmietanę i owoce w puszkach. Kuchnia indyjska wykorzystuje rozdrobnione pistacje do grillowanego mięsa i dań z ryżem pulao. Stanowią one doskonały dodatek do jogurtów, owsianek, a także pięknie prezentują się jako dodatek do deserów czy nawet sałatek. Z nasion wytłacza się olej pistacjowy.

Pomysły

Lody pistacjowe, tradycyjne lody perskie, kulfi, spumoni, masło pistacjowe, baklawa, czekolada pistacjowa, halva pistacjowa, lokum pistacjowe, biscotti, mortadela, czekolada dubajska.

Literatura:

1. Hanna Kunachowicz; Beata Przygoda; Irena Nadolna; Krystyna Iwanow. Tabele składu i wartości odżywczej żywności. Wyd. II zmienione. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2018, s.670 ISBN 978-83-200-5311-1

2. https://pl.wikipedia.org/wiki/Pistacja_w%C5%82a%C5%9Bciwa

3. https://www.fas.usda.gov/data/production/0577907

4. https://www.agmrc.org/commodities-products/nuts/pistachios "Pistachios". Agricultural Marketing Resource Center, US Deparment of Agriculture. December 2023. Retrieved 12 March 2026.